Tabletka „dzień po”znana również jako awaryjna antykoncepcja nie jest to metoda antykoncepcji, którą należy stosować regularnie. Służy ona zapobieganiu wystąpienia ciąży przy niezabezpieczonym stosunku płciowym lub gdy metoda antykoncepcji zawiedzie na przykład gdy pęknie prezerwatywa, jeśli została pominięta tabletka antykoncepcyjna, jeśli plaster antykoncepcyjny nie został naklejony w swoim czasie lub jeśli pierścień antykoncepcyjny wypadł. Czy tabletka „dzień po” jest bezpieczna? Czy wpływa na układ hormonalny? Czy przed zastosowaniem należy odwiedzić ginekologa? Sprawdź.
Czy tabletka „dzień po” jest bezpieczna?
Tak – antykoncepcja awaryjna jest uznawana za bezpieczną, a jej działania niepożądane są zwykle łagodne i przemijające (nudności, ból głowy, plamienie, przejściowe przesunięcie miesiączki). Nie jest to środek poronny i nie przerywa istniejącej ciąży. Działa przede wszystkim przez opóźnienie owulacji, dlatego im szybciej ją przyjmiesz, tym jest skuteczniejsza. W Polsce kupisz ją wyłącznie na receptę – lekarską lub farmaceutyczną.
Czy zastosowanie tabletki dzień po jest skuteczne w przerywaniu ciąży?
Tabletka dzień po nie jest skuteczna jeśli zapłodnienie już nastąpiło i jajeczko zagnieździło się w jamie macy. Tabletki te nie są środkami poronnymi i nie przerwą istniejącej, niechcianej ciąży.
Jak zdobyć tabletkę „dzień po” w Polsce?
W Polsce antykoncepcja awaryjna (zarówno ellaOne, jak i Escapelle) jest dostępna wyłącznie na receptę. Receptę może wystawić:
- lekarz – stacjonarnie lub podczas teleporady,
- farmaceuta – od 1 maja 2024 r. działa program pilotażowy, w którym farmaceuta w aptece, która do niego przystąpiła, może wystawić receptę farmaceutyczną na ellaOne pacjentkom od 15. roku życia, po przeprowadzeniu krótkiego wywiadu.
Nie wszystkie apteki biorą udział w programie, dlatego warto wcześniej sprawdzić dostępność. Sama recepta farmaceutyczna jest bezpłatna, ale lek nie jest refundowany – ellaOne to koszt około 128 zł.
Escapelle vs. Ellaone – Bezpieczeństwo i skutki uboczne antykoncepcji awaryjnej
W dzisiejszych czasach, tabletki „dzień po” stały się powszechnym środkiem antykoncepcyjnym stosowanym po niezabezpieczonym stosunku seksualnym. Ale czy są one naprawdę bezpieczne? Jakie są mechanizmy działania i skutki uboczne dwóch popularnych tabletek: Escapelle i Ellaone?
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Umów się na dobór antykoncepcji w Warszawie lub konsultację ginekologiczną po antykoncepcji awaryjnej
Czym jest antykoncepcja awaryjna i jak działa tabletka dzień po?
Escapelle (Levonorgestrel)
Escapelle zawiera levonorgestrel (lewonorgestrel), który jest syntetycznym analogiem hormonu progesteronu. Progesteron jest naturalnie produkowanym hormonem żeńskim, który odgrywa kluczową rolę w cyklu miesiączkowym i utrzymaniu ciąży. Levonorgestrel działa przede wszystkim poprzez hamowanie uwalniania komórki jajowej przez jajnik więc plemniki, które znalazły się już w układzie rozrodczym kobiety nie „doczekają się”, by zapłodnić jajeczko i obumrą.
Lewonorgestrel działa przede wszystkim przez opóźnienie lub zahamowanie owulacji – jeśli komórka jajowa nie zostanie uwolniona, nie dochodzi do zapłodnienia. Dodatkowo może zagęszczać śluz szyjkowy, utrudniając plemnikom dotarcie do komórki jajowej. Co ważne: według aktualnej wiedzy medycznej tabletki „dzień po” nie zapobiegają zagnieżdżeniu już zapłodnionej komórki jajowej i nie działają po owulacji. Dlatego nie są środkiem poronnym – jeśli ciąża już się rozpoczęła, tabletka jej nie przerwie ani nie zaszkodzi rozwijającemu się zarodkowi.
Ellaone (Ulipristal acetate)
Ellaone zawiera substancję czynną o nazwie Ulipristal acetate (octan uliprystalu). Jest to selektywny modulator receptora progesteronowego, który działa poprzez opóźnienie lub zahamowanie owulacji, podobnie jak levonorgestrel. Jednakże Ellaone wykazuje większą skuteczność w późniejszych fazach cyklu miesiączkowego niż levonorgestrel.
Escapelle a Ellaone – rodzaj antykoncepcji a skuteczność pigułki
-
Skuteczność: Ellaone jest skuteczniejsza niż Escapelle, zwłaszcza w późniejszych fazach cyklu miesiączkowego
- Okno czasowe – Escapelle (lewonorgestrel) stosuje się do 72 godzin, a ellaOne (octan uliprystalu) do 120 godzin po stosunku. W oknie 72–120 godzin oraz blisko owulacji skuteczniejsza jest ellaOne.
-
Dawka substancji czynnej: Escapelle zawiera 1,5 mg levonorgestrelu, podczas gdy Ellaone zawiera 30 mg octanu uliprystolu
- Pamiętaj – żadna tabletka „dzień po” nie jest w 100% skuteczna. Działa tym lepiej, im szybciej ją przyjmiesz po stosunku – dlatego nie warto zwlekać.
Czy masa ciała wpływa na skuteczność?
Tak. Badania wskazują, że przy wyższej masie ciała skuteczność tabletek z lewonorgestrelem (Escapelle) może być obniżona; octan uliprystalu (ellaOne) działa nieco lepiej, ale również może być mniej skuteczny. Najskuteczniejszą formą antykoncepcji awaryjnej, niezależną od masy ciała, jest wkładka domaciczna z miedzią założona przez lekarza do 5 dni po stosunku. Jeśli masz wątpliwości, którą metodę wybrać, skonsultuj się z ginekologiem.
Jakie są skutki uboczne stosowania tabletek „dzień po”?
-
Nudności i wymioty: Mogą wystąpić zarówno po Escapelle, jak i Ellaone
-
Bóle i zawroty głowy jest to jedno z najczęstszych działań niepożądanych obu leków
-
Bóle w podbrzuszu
-
Niektóre kobiety mogą doświadczać zmian w cyklu miesiączkowym, może pojawić się krwawienie po kilku dniach od zażycia tabletki
Przeciwwskazania do stosowania
-
Ciąża: Tabletki „dzień po” nie są skuteczne, jeśli kobieta jest już w ciąży
-
Nadwrażliwość na składniki leku: Kobiety uczulone na składniki Escapelle lub Ellaone nie powinny ich stosować
-
Choroby wątroby: Istnieją ograniczenia w stosowaniu tabletek „dzień po” u kobiet z chorobami wątroby
-
Choroba jelita cienkiego np. choroba Leśniowskiego-Crohna, która hamuje wchłanianie leku
-
Ciąża pozamaciczna: Tabletki „dzień po” nie są skuteczne w przypadku ciąży pozamacicznej
Prezerwatywa, zażywanie pigułek antykoncepcyjnych, rozmowa z ginekologiem
Tabletka „dzień po” nie jest doraźnym i najlepszym środkiem antykoncepcyjnym. To z punktu widzenia zdrowia środek awaryjny, którego nie rekomenduje się stosować regularnie, a w przypadku gdy powszechne metody antykoncepcji zawiodły.
O czym pamiętać po przyjęciu tabletki „dzień po”?
- Jeśli w ciągu 3 godzin od zażycia wystąpią wymioty, trzeba przyjąć kolejną dawkę – lek mógł się nie wchłonąć.
- Nie łącz lewonorgestrelu i octanu uliprystalu w jednym cyklu.
- Po zastosowaniu ellaOne odczekaj z rozpoczęciem lub wznowieniem antykoncepcji hormonalnej tyle, ile zaleci lekarz – hormony mogą osłabić jej działanie.
- Jeśli miesiączka spóźnia się o ponad tydzień, wykonaj test ciążowy.
- Po stosunku bez zabezpieczenia warto rozważyć badania w kierunku zakażeń przenoszonych drogą płciową – tabletka „dzień po” przed nimi nie chroni.
Nie zażywaj leków bez konsultacji – idź po receptę
Ważne jest, aby kobiety pamiętały, że tabletki „dzień po” nie są metodą antykoncepcji na co dzień. Powinny być one stosowane wyłącznie w nagłych przypadkach, kiedy inne metody zabezpieczenia zawiodą. Zawsze zaleca się konsultację z lekarzem przed ich użyciem, szczególnie jeśli występują istniejące schorzenia zdrowotne lub regularnie stosowane leki. Dzięki temu można uniknąć niepożądanych skutków ubocznych oraz zagwarantować sobie bezpieczeństwo.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy tabletka „dzień po” przerywa ciążę?
Nie. Nie jest środkiem poronnym. Jeśli ciąża już się rozpoczęła, tabletka jej nie przerwie.
Czy mogę ją kupić bez recepty?
Nie. W Polsce wymagana jest recepta – lekarska lub farmaceutyczna (w aptekach uczestniczących w programie).
Czy wpływa na przyszłą płodność?
Nie ma dowodów na negatywny wpływ jednorazowego zastosowania na płodność w przyszłości.
Ile razy można ją stosować?
To środek awaryjny, nie metoda na co dzień. Jeśli sięgasz po nią często, umów się na dobór stałej antykoncepcji.
